गजल

-
मृत्युको दवाई दिएर गयो
गयो ऊ वधाई दिएर गयो

संसार हेर भनेर आखाँमा
पट्टी लगाइ दिएर गयो

आफ्नै तस्विर वनाऊ भन्यो
र ऐना फुटाई दिएर गयो

युद्ध लड्ने अनुमति दिएर
विपक्षमा भाइ दिएर गयो


Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

पूर्वीय महाकाव्यगत दृष्टिकोणबाट ‘शाकुन्तल’ महाकाव्यको विश्लेषण

-
Image
अध्ययन सार साहित्यको लयगत र साङ्गीतिक भेद नै कविता हो । छन्द वा लयलाई मूल आधार मानेर साहित्यको वर्गीकरण गर्दा समग्र साहित्य गद्य र पद्य गरी दुई भेदमा विभक्त हुन्छ । गद्य विधाको विपरीत छन्दको प्रयोग गरी रचना गरिने विधा नै पद्य हो र पद्य कविता विधाको पुरानो नाम पनि हो । त्यसैले लयात्मक प्रधानता भएको एकालाप पूर्ण कथन पद्धतिमा सिर्जना हुने साहित्यिक विधा कविता हो । कविताको आयाम (लम्बाइ, चौडाइ र गहिराइ) को विस्तारका कारणले कविताभित्र पनि उपविधाको निर्माण हुन पुग्दछ । यस परिच्छेदमा आयामका आधारमा कविताका विविध रूपको परिचय दिई बृहत् आयाम महाकाव्यको सैद्धान्तिक चर्चा गरिएको छ । जीवनका सूक्ष्मतमदेखि स्थूलसम्मका अभिव्यक्तिहरू कविताको आयामभित्र प्रवाहित भएका हुन्छन् । कविताको सबैभन्दा सानो रूपगत आयाम मुक्तक हो भने सबैभन्दा ठुलो आयाम महाकाव्य हो । कवितामा जीवन र जगतको अनुभूति एक हरफ, चार पाउदेखि लिएर एउटा सिङ्गो र बृहत् महाकाव्यसम्म विस्तारित हुन सक्छ । कविता विधाको बृहत् स्वरुप नै महाकाव्य हो । महाकाव्यका सन्दर्भमा पूर्व, पश्चिम तथा नेपाली साहित्यमा विभिन्न चिन्तनको विकास भएका छन् ।  पूर्वीय...
Read more

समाजपरक समालोचना प्रणाली

-
Image
अध्ययन सार      सामाजिक जीवन भोगाइको अभिव्यक्ति साहित्य हो । समाजपरक समालोचना प्रणाली वर्तमान युगको एक शसक्त एवम् उपयोगी समालोचना हो ।  यसको मान्यताअनुसार साहित्य रचनाको प्रमुख आधार ऊ बस्ने समाज हो । साहित्य जीवनका विविध सामाजिक सन्दर्भहरुमा आधारित हुने भएकोले तिनै विषयका आधारमा साहित्यलाई हेर्ने र मूल्याङ्कन गर्ने दृष्टिकोण समाजपरक समालोचना प्रणालीले अङ्गालेको पाइन्छ ।  सामाजिकताको अध्ययनको दृष्टिले उच्चकोटीको मानिएको यस अध्ययनमा समाजपरक समालोचना प्रणालीको विषयमा दृष्टिकोण, विशेषता तथा मान्यताहरु प्रष्ट्याउने उद्देश्य यस अध्ययनमा राखिएको छ ।  ईसाको १८ औं शताब्दीमा विकोले होमरका कृतिको अध्ययनका आधारमा ग्रीक समाजको विवेचना गरे देखि नै पाश्चात्य समालोचना प्रणालीमा सामाजिक दृष्टिकोण स्थापित भएको देखिन्छ । इङमन्ड विल्सन, हर्डर, हिपोलाइट टेन तथा सेन्ट व्युभका सिद्धान्तबाट युरोपमा समाजपरक समालोचनाको पृष्ठभूमि तयार भएको हो । समाजको बहुमुखी चित्रण र त्यसको मूल्याङ्कन गर्न खोज्ने यथार्थवादी सिर्जनाका आधार नै साहित्यलाई समाजको ऐनाको रुपमा हेर्न थालियो ।  साहित्य...
Read more
-
Image
                     अभियोग                                                                                                                                          २०७२/१२/०३ मैले देखेकी छु, तिम्रो आँखाको समुद्र देखेकी छु, खुशीको बगैँचा पुगेकी छु, तिम्रो सपनाको क्षितिजसम्म छामेकी छु मुटुको धड्कन र पैतालाका डामहरू र त बैचन छु जसरी दुःखको पहाड बोकेर उक्लिन्छ बादल जुनताराहरू खर्लप्पै निलेर  सल्बलाउँछ आकाशभरी बनाउँछ संसारै कालो त्यसरी पीरको धरहरा बोकेर उभिरहेका छौँ तिमी  बर्षौदेखि उसैगरी  यो भव्य सहरमा  भोको पेट, अनिदो आँखा एकजोर खाली खुट्टा र काँधमा एक नाम्लो आशा मात्रै छैन ति...
Read more